Thian duhtak te u,
Vawiin ah hian India Danpui kan hmanna champha, Republic Day kan lo thleng leh ta reng mai. He ni ropui tak chhim tura lo kalkhawm mipui zawng zawngte, in zavaiin chibai ka buk a che u in, duhsakna ka hlan a che u.
Kum 1950, vawiin ni angah khan India ram chu mipuite rorelna ram, mi tupawh in kawng engkima chanvo intluktlang kan neih theihna ram ni turin – India Danpui chu duan chhuah a hman lo ni ta a ni. India ram lungphum pawimawh tak mai chu phum niin, chuta tang chuan India chu khawvela mipuite rorelna ram lian ber pakhatah a lo in din nghet ta a ni. Hnam hrang hrang, ze hrang hrang awm khawmna ni chungin, a chhunga cheng mipuite chu inpumkhat leh inlungrual takin kan cheng ho ta zel a, Khawvel mit hmuhah pawh ram lian leh ropui berte zinga chhiar kan lo ni ta hial a ni. Tun dinhmun kan thlen theihna chhan hi kan Ram hruaitu hmasa ten rilru leh tihtakzeta kan ram Danpui an lo duan chhuah vang hi a ni kan ti lo thei lovang, an finna leh inpekna te a ropuiin an chhuanawm tak zet a ni.
India ram in hma a sawn rual hian Mizoram pawhin zawi zawiin hma kan sawn chho ve zel a, kum 20/30 kal ta a chhungkaw tinte dinhmun leh nunphung han ngaihtuah let hian, hmuh theih khawpa hma kan sawn zia a lang chiang awm e. Tin, Hnahthial District pawhin, 2019 kuma District puitlinga puan kan nih atangin hmasawnna tam tak kan hmuin kan hre thar reng a ni. Hmasawnna hrang hrang kan hmuhte hi sorkar department hrang hrangte leh khawtlang mipuite tanrualna a zara kan neih a ni a, thahnem ngai taka thawk a inpe thin te in chhuanawm em em a ni.
Kumin chhung a kan District in hmasawnna tam tak a neih te zing ah District Transport Office te, District Veterinary Hospital te leh Land Revenue Office te chu kan Minister zahawm tak tak te’n tun sorkar kum chhung hian an rawn hawng a, tin, khawtlang inrelbawlna tha zawk neihna kawnga puitu pawimawh tak - District Panchayat Resource Centre pawh hawn a lo ni ta bawk a ni. Online meeting leh online thil kaihhnawih hrang hrang buaipuitu tur National Informatics Centre, (NIC) Office pawhin hna an thawk tan ve mek bawk a ni.
Sawi tak ang khan District hmasawnna turin Office hrang hrangte’n an hma zawn theuhvah theihawp chhuahin hma an la a. Chung an hmalakna zinga langsar zualte chu han tarlang ila.
1. School Education Department leh Samagra Shiksha te’n zirna in hma a sawn theihna turin theihtawpin hma an la a, hmasawnna hrang hrang te zingah a langsar zual tlem a zawng lo tarlang ila –
Samagra Shiksha hnuaiah New Kawnpui Comprehensive Elementary School Building chu dt.22ndDecember 2025 khan sak zawh a ni a, Govt. Higher Secondary School-a Commerce Building tur chu sak mek a ni bawk. Samagra Shiksha hnuaiah School building awngrawp zualte pawh sak that mek an ni.
Tin, Samagra Shiksha hnuaiah Elementary School naupang sawmnga (50) awm theihna tur, Govt. Model Middle School, Hnahthial ah Hostel sak mek a ni a, Science Practical lamin hmasawnna tha zawk a neih na tur in HSLC leh HSSLC Exam Center zawng zawngah Science Laboratory Equipment thahnem tak pek vek an ni bawk.
Lehkha zirna piah lamah eizawnna tlak Kut themthiamna zirlaiten an neih theihna turin Govt. H/S pariat (8) ah leh Govt Higher Secondary School, Hnahthial ah te Vocational Education course hrang hrang te kalpui mek an ni a, Grassroots Sports Development Programme hnuaiah Football, Hockey, Badminton leh Boxing Training Academy te kalpui mek a ni bawk.
Govt. leh Govt. Aided School a Naupang sanghnih zathum sawmhnih pakhat (2321) hnenah a thlawnin Uniform leh Lehkhabu pek an ni.
II) Land Revenue Office chu 31stOctober 2025 khan a changtu Minister zahawm takin mipuite mamawhna hriain a rawn hawng a. Tun dinhmunah hian thawktu hi panga (5) awm mekin, he Office hian LSC sawmruk pariat (68) bakah House Pass sawm (10) an tichhuak tawh a, Periodic Patta sawmnga pariat (58) an renew tawh bawk a ni.
III) District Hospital ah January atanga December 2025 chhung khan OPD ah in entir singkhat sangli zanga sawm pariat (14518) an awm a. In Patient Dept. ah damlo zanga sawm leh pasarih (517) awmin, nau piang sawmsarih pathum (73) kan nei a ni.
Digital India hmalakna hnuaiah Hospital zawng zawnga hman tur NextGen e-Hospital chu February 2025 atang khan hman tan ve niin, OPD registration pawh a tam thei ang ber Online a kalpui tawh a ni.
Sawrkar chuan Hnahthial District mipuite mamawhna hria in Endoscopy leh X-Ray khawl thar chu December 2025 khan Hospital a rawn pe bawk a ni.
Mizoram Universal Health care Scheme chu District hmang tangkai berte zinga mi kan ni a, tun 2025-26 kum kal mekah hian damlo zathum sawmkua (390) in an hmang tangkai tawh a. Chu chu damlo in admit zat atanga chhutin za zelah sawmriat (80%) an tling pha a ni.
IV) District Transport Office chu nikum 2025 17th October khan a Department changtu Minister zahawm tak chuan hawngin, Hnahthial District chuan kan pualin RTO (Regional transport Office) Code hran - MZ-11 kan lo nei ve ta a. DTO Office hawn tirh atang khan Driving License sawmthum leh pathum (33) tihchhuah tawh niin, lirthei sawmruk leh pali (64) register tawh an ni a. Chhiah leh pawisa chawi ngai hrang hrang ankhawn atang a tling khawm chu cheng nuai ruk sing kua sangkhat leh zahnih sawmhnih pariat (69,1228) a ni tawh a ni.
V) Taxation Office chuan sawrkarin mipuite hamthatna atan a hman tur chhiah a khawn thin a ni. Sorkar kum kal mek 2025-26 chhung, nikum December thleng khan he Office hmalakna a chhiah chi hrang hrang tling khawm chu cheng vaibelchhe hnih, nuai sawmli pathum, sing ruk zali leh sawmruk panga (Rs. 2,43,60,465/-) a ni.
VI) Public Works Department chuan mipuite’n kawng awlsam leh tha zawk kan neih nan theihtawp an chhuah a. Tunah hian hna hrang hrang thawh mek niin, thawh tura ruahman tam tak a awm mek bawk a. Chung zinga a langsar zualte chu han tarlang ila –
Cheng nuai sawmriat leh pakhat (Rs. 81.46 lakhs) sengin Hnahthial atang a Thingsai kawng thawm that hna chu thawh tum mek niin, PWD complex, Hnahthial atanga Nauhruaikawn kawng chu cheng nuai sawmhnih leh pahnih (Rs. 22.28 lakhs) sengin thawm that hna thawh tum a ni bawk.
Cheng nuai sawm leh pakua (Rs. 19.04) vel sengin Southern High School atanga Thingsai road panna chu thawm that tum niin, Bazar kawng atanga Kanaan veng pan thlakna chu cheng nuai sarih singli leh sang nga (Rs. 7.45 lakhs) senga thawm that tura tih a ni bawk.
Hei bakah hian cheng vaibelchhe sawm leh pali (Rs.1447.94 lakhs) vel sengin Haulawng road ah Mat lui kan in lei - Galvanised Steel Truss Bridge chu dawh tur a ruahmanna siam mek a ni.
VII) District Agriculture Office chuan kum 2025-26 chhung khan RKVY (Rashtriya Krishi Vikas Yojana) hnuaiah tui dahkhawlna pakua (9) siam in, pakhat (1) chhia an siamtha (repair) bawk a, Cheng nuai hnih, singkhat leh sang hnih (Rs 2,12,000/-) seng in Solar pump pahnih (2) bakah cheng nuai hnih sing hnih sang ruk za kua (Rs. 2,26,900) sengin UPVC leh HDPE Coil Pipe te chu Saphak Project tan siam a ni. Rainfed Area Development (RAD) hnuaiah loneitu za sawmthum pahnih (132) te chu cheng singthum (Rs. 30,000) theuhva tanpuina pek an ni bawk.
VIII) PHE Department chuan mipuite’n tui thianghlim hnianghnar taka kan hmuh theih nan hma la in AMRUT 2.0 hnuaiah Augmentation of Greater Hnahthial chu thawh chhunzawm zel a ni a. Hna thawh tur zawng zawng za a sawmriat leh pahnih (82%) chu zawh fel tawh niin, he scheme kaltlang hian ITC Tlangah leh Rallang Tlangah tui dahkhawlna litre nuai nga (5 lakh litres) dawng thei tur pakhat ve ve dah a ni bawk. Tun dinhmunah hian Hnahthial khaw chhungah tui connection nei hi chhungkua sangkhat zakua sawmnga leh pasarih (1957) kan nei mek a. Tui hi 70 LPCD (litre per capita per day) a pek chhuah thin niin, Mizoram District Headquarters-ah chuan tui sem thatna ber kan ni.
IX) KVK chuan loneitute tan an mamawh tur thlai tiak te semin training te an pe thin a. Tun sorkar kum chhung hian Thlai leh thei tiak chi hrang hrang an sem chhuak thin a, loneitu pathum (3) hnenah artui sawmnga (50) awp keu theihna- Mini Hatchery an pe chhuak bawk a ni.
NICRA (National Innovations in Climate Resilient Agriculture) project hnuaiah kuthnathawktute tan Custom Hiring Centre (CHC) thar South Vanlaiphai ah leh Tuipui South ah hawn a ni a, Hnahthial district ah CHC pathum (3) hawn a lo ni tawh bawka, tin, Weather Station thar South Vanlaiphai ah bun a ni bawk.
ARYA (Attracting and Retaining Youth in Agriculture) project hnuaiah Hnahthial District chhung khaw hrang hrang a thalai te’n eizawnna an hmuh ve theih nan khuai khawi (bee keeping) te, pa khawi (mushroom cultivation) te, leitha siam (vermi composting) te, vawk leh ar vulh ah te hmalak pui an ni.
X) District Civil Supply Office chuan mipui mimir, mi harsa leh chanhai zawk te’n ei leh bar tur an neih theih nan Ration Card chi hrang hrang kal tlangin Buhfai a pe chhuak thin a. Ration Card then thianghlim hna thawh mek a ni bawk. Ration Buhfai, a tling ngei a mipuite’n an lak theih nan Retailer tinah buhfai bukna tur khawl Digital Weighing Scale hman tir vek anni tawh bawk a ni.
XI) ICDS (Integrated Child Development Services Scheme)
chuan naupangte hrisel leh tha taka an than len theih nan hma la in ei leh in bakah zirna lamah an pui thin a. Naupang an rih zawng leh san zawng inmil lo, dinhmun hlauhawm a awm te chu Operation SAM (severe acute malnutrition) hnuaiah mi pakhat tan Rs. 15,000 pek thin a ni. PMMVY (Pradhan Mantri Matri Vandana Yojana) scheme hi Mizoram leh India ram hmun hrang hranga hmeichhia, naupai leh nau pawmten hriselna leh chawtha an hmuh theih nan leh inhlawhfa thei lova an awm laia an sum hloh tlem azawng phuhrukna tura sorkar laipui scheme a ni a, he scheme hnuaiah Hnahthial district hian tun financial year chhunga kan target chu kan khum tawh a, Mizoram a district te zingah a titha ber kan ni mek a ni.
XII) District Urban Development Office chuan Hnahthial khawpui bawlhhlawh paihna tur Solid Waste Management Centre (SWMC) chu Rotlang East ramah a sak hna an kalpui tan mek a. Tin, PMAY (U) 2.0 atan hmalakna kalpui mek a ni bawk a, beneficiaries sawmhnih leh pariat (28) thlan chhuah tawh an ni. Swachh Bharat mission (SBM) hnuaiah Community Public Toilet (CTPT) Unit sawm pakhat (11) sak tawh niin Aspirational Public Toilet thar pakhat (1) sak zawh tawh a ni bawk. Sewage Treatment Plant (STP) sakna tur pawh Dihmun Zawl, Thingsai Road, Hnahthial South-I VC area ah a hmun tur ruahman fel tawh a ni.
XIII) Block Development Office hnuaiah hian hmasawnna hna hrang hrang thawh thin niin, kum 2025-26 chhung hian MGNREGS hnuaiah hna chi hrang hrang zakua leh sawmhnih (920), cheng nuai sangkhat zaruk sawmkua panga (Rs. 16,95,65,584) sengin thawh a ni a. January 2026 thleng hian khaw sawmthum leh pahnih (32) ah Job Card sang sarih za leh sawmnga (7150) pekchhuah tawh niin nikhat inhlawh man hi cheng zahnih sawmriat leh pakhat (Rs 281) a ni. MzSRLM hnuaiah SHG (self help group) zaruk sawmriat leh pahnih (682) awmin, In (household) sangnga zahnih sawmli leh pasarih (5247) tuam mek an ni bawk.
XIV) DRDO hian MGNREGS te, PMKSY 2.0 te leh PMAY–G te kaltlangin hmasawnna hna a thawk a. MGNREGS hnuaiah hian job card nung lai sangruk zariat sawmriat (6880) a awm mek a, Sorkar kum 2025-26 chhung hian mipui, job card neite chu ni sawmriat pakua (89 days) inhlawhna tur siamsak an ni. PMKSY 2.0 hian S.Chawngtui, Tarpho leh Khawhri khuate chu huamin, hnathawhna turin cheng nuai zaruk sawmsarih leh pahnih (Rs. 672 Lakhs) dah a ni a, Multipurpose building chu Tarpho ah sak a ni bawk. PMAY-G hnuaiah hamthatna dawngtu mi zathum sawmnga leh pakhat (351) awmin, final instalment hi mi zahnih sawmruk panga (265) ten an hmu tawh a ni.
XV) P&E Department chuan Hnahthial District mipuite’n power supply tha taka kan hmuh theih nan nasa takin hna an thawk thin a ni. Pangzawla Distribution Transfomer chu 100 kVA atangin 250 kVA ah tihsan niin Peniel vengah 100 kVA Transformer dah turin hma lak mek a ni bawk. RDS (Revamp Distribution Sector) Scheme hnuai ah Hnahthial khaw chhung veng hrang hrang bakah Hnahthial atang a Power pek chhuah ho khua ah te 11kV line extension, LT line extension leh Transformer dah belh turin hma lak mek a ni a, Electric connection la nei lo te connection thar pek turin ruahmanna a kal mek reng bawk a ni.
XVI) District Horticulture Office chuan loneitute tan Mission for Integrated Development of Horticulture hnuaiah Hnahthial, Pangzawl, Tarpho leh Denlung khua atang te in thingfanghma ching tur loneitu mi 20 thlang chhuakin, a chi an pe a ni. RKVY-PDMC (Rashtriya Krishi Vikas yojana/per drop more crop) hnuaia hmalakna khua atanga huan nei tha thlanchhuah mi 29 te chu Drip leh Sprinkler an huan ah vuah sak vek an ni bawk.
NABARD hnuaia Warehouse Infrastructure Fund atangin Horticulture Complex Hnahthial-ah Warehouse-cum-Collection Centre, Manager Quarter leh Chowkidar Quarter te chu sak zawh tawh an ni a, luah fel tawh an ni.
CM Handholding Scheme 2nd Phase-ah Hnahthial District atangin mi 12 thlan chhuah an ni bawk.
XVII) Excise & Narcotics Department chuan ruihhlo do in theihtawp an chhuah thin a. Tun sorkar kum 2025-26 chhung khan Rakzu litre sangli za leh sawmnga panga (4155.385 litres) man in, Heroin gram zathum sawmhnih pakhat (321 grams) an man a. Ganja gram sawmsarih (70) bakah zu bilh lai tin sawmhnih panga (25) an man bawk a ni. MLTP Act 2019 hnuaiah case za sawmkua leh pahnih (192) neiin lirthei pakua (9) an man bawk a ni.
XVII) Police Department chuan khawtlang him nan mutmu tuah lovin zing leh zanah an duty thin a. ND & PS Act hnuaiah January ni 1, 2025 aá¹anga December ni 31, 2025 thleng khan criminal case sawmnga pali (54) registered tawh in, heng Case kaihhnawihah hian mi sawmruk leh paruk (66) chu District Jail Lungleiah thawn an ni. Tin, Heroin (No.4) chungchang bikah hian Case pariat (8) ziah luh tawh a ni a, hetiang thil a inhnamhnawih mi sawm panga (15) chu man an lo ni tawh bawk. Heng damdawi an man zawng zawng hi gram sangkhat leh sawmsarih pali (1074.56 grams) niin cheng nuai sawmthum leh pahnih (Rs. 32,23,680/-) man hu a ni.
Kum 2025 chhung hian Hnahthial khawpui kawtchhuah pawimawh lai, National Highway hmar lam kawtchhuah Kawnpui ah te, chhimlam kawtchhuah Sericulture farm bulah leh Hnahthial Bypass road junction ah te leh khawchhak lam Thingsai road ah te CCTV Camera te dah a ni.
XVIII) District Research Office chuan tun kum 2025-26 chhung hian birth certificate zakua sawmruk leh pariat (968) leh death certificate sawmthum pakhat (31) an pechuak a ni.
XIX) Hnahthial Forest Range hian tunah hian thing tiak, Seedling sing hnih (20000) chuang hrisel takin Nursery-ah an enkawl mek a. Kum 2025 - 2026 kum kal mek ah hian Mizoram Sawkar ah cheng nuai ruk sing hnih sang riat zariat leh sawmruk (Rs 6,28,860) a chhung lut tawh bawk a ni.
XX) Fisheries Department hian tun kum 2025–2026 chhung hian Freshwater fisheries development programme hnuaiah sangha dil siamna tur tanpuina sum chu chhungkua 20 te hnenah pek niin, Dil thar siamna tur pawh chhungkua 25 te hnenah pek a ni.
Tin, luidung humhalhna kawnga titha YMA branch-te hnênah pawh lawmman pek thin a ni a. Tuipui South-ah December ni 17th-19th 2025 khan Fish Festival hlawhtling taka buatsaih a ni a, Hnahthial-in luidung lamah tourism potential a neih that zia tarlangtu lian tak a ni.
Kan ram hruaitu hmasa ten Danpui an duan laia an rilru a lian ber chu Inpumkhatna leh Inlungrualna niin, chu an rilru chu kan ram Danpuiah hian chiang takin a rawn lang chhuak a ni. India ramin zalenna kan neih tirha a kehchhiat mai ringtu ram tam tak chu hmasawnna lamah kan khum ta der mai. Kan hruaitu hmasa ten dikna leh rinawmna nen, inlungrualna pawimawhzia hre chunga kan ram lung an lo phum vang kan ti lo thei lovang. He District enkawltu Sorkar hnathawkte, Khawtlang hruaitu VC te, YMA te leh tlawmngai pawl hrang hrangte pawhin mipuite tan kan thawk a ni tih hre chunga dik leh rinawm tak a hna kan thawh a pawimawh hle a ni. Chutiang bawkin mipuite pawhin, he District tan tiin rilru thar pu ila. District naupang berte zinga mi ni mah ila, kan inlungruala, thawh ho kan thiam phawt chuan, District hmasawn ber kan ni thei a ni.
Helai a zirlai lokal khawm te pawh kan ram hmalam hun leh hmathlir in ni a, ram tana mi hmantlak ni turin zirna leh nungchang á¹hatah theihtawp chhuah turin ka chah nghal bawk che u a ni.
Hlim taka vawiin Republic Day 2026 hmang theuh turin duhsakna ka hlan a che u.
Ka lawm e. Jai Hind.
Tags
Speech
