Thusawi | Hon'ble Minister, Pu Lalthansanga | @Independence Day, 2026 Hnahthial


Hnahthial District khua leh tui duhtakte, ram tana ka thawhpuite leh vawiin zalenna ni ropui tak lawm tura rawn kalkhawm mipui zawng zawngte, thinlung takin duhsakna chibai ka buk a che u.

India ram zalenna ni champhaphak vawi 80-na a lo her chhuah hian, zalenna tluantling kan neih theih nana mahni nunna hial thapa inpe, kan ram hruaitu hmasate kha rilruah thar lehin zahna chibai kan buk a. An inpekna zarah mahni a ro inrel chungin duhna lam lam hawiin ke kan pen thei hi a hlut zia hre thar leh theuh ila; kan mi hmasate inpekna leh inpek chhan chawinun zel a nih theih nan he kan zalenna hi hmang tangkai theuh turin ka chah duh che u a ni.

India ramin zalenna a neih tirh khan kawng tinrengah a retheiin ram tam takin a dinchhuah theih pawh an ring lo hial a. Amaherawhchu kum 80 a han liam leh meuh chuan India ram chu a ringhleltu ram tam zawkte aia hausa leh hmasawn a lo ni ta a, khawvel pum huapa ram thiltithei berte zinga mi a lo ni ta hial a ni.

Hnahthial District ngei pawh kum 20 dawn kan hotu hmasaten District nei tura hun leh tha an sen hnuin, chu an inpekna chu June ni 3, 2019 khan tihhlawtlin a lo ni ta a. Deputy Commissioner hran nen inrelbawlna hran neiin District puitlinga hlan kai kan nihna pawh kum 7 lai a lo liam ve ta reng mai a, Independence Day pawh á¹­um 8 kan hmanna a lo ni ve ta. Heng kum 7 chhung hian mipui thlawpna leh hruaitute hmalakna zarah hmasawnna rah tam tak hmuh tur awmin chumi rah chhuah chu sawrkar Department hrang hrang atangin a rawn lang chhuak thin a. Hnahthial District tana chung Department-te hmalakna langsar zual chu han tarlang ila.

1.EF&CC Department:
Hnahthial Forest Range chuan kan ramngaw chereu zel loh nan theihtawp chhuahin mipuite tawiawmna zarah kumin chhung hian ram kang (Forest Fire Outbreak) sawi tur a awm la lo va.

Thingtiakte sem niin Green Mizoram Day leh YMA Day pualin thingtiak 4500 chuang zet mai chu sem chhuah a ni.

Hei bakah hian 2025-26 Financial Year chhung khan Forest Revenue-ah cheng nuai riat, sing nga, sang hnih, za sarih sawmli (Rs. 8,52,740) chhun luh a ni bawk.

2. Fisheries Department :
Luia cheng nungcha leh sanghate humhalh nan District Fisheries Development Office chuan District Catalytic Intervention Plan (DCIP) hnuaiah Riverine Conservation Project chu an kalpui mek a. He Project hnuaiah hian luidung nungchate humhalh kawngah hma tha zawka lak a nih theih nan YMA branch hrang hrang hnenah luidung humhalh lai a dah tur CCTV chu semchhuah a ni.

Kumin chhung khan Saithah Fish Farm-ah sangha chi khat - Grass Carp tui chu nuai 10 chuang zet thar chhuah niin chung zinga nuai 5 vel chu an keu tawh a, kumin Septemer thla hian sangha khawitute hnenah heng sangha te hi semchhuah theih beisei niin sangha chikhat, Mizorama vang tak mai, Milk Carp (Amur Carp) pawh sangha khawitu thlan bik 50 te hnenah sem chhuah tum a ni bawk.

3. Sericulture Department :
District Sericulture Office chuan pangang khawitute tanpui nan pangang tui sem thinin an hnuaiah hian sector chi hrang hrang – Eri, Mulberry leh Muga Sector te an awm a. Natna laka fihlim pangang tui - Disease Free Layings, Dfls kan tih mai chu eri sector hnuaiah hian 1931 semchhuah niin buhchi um (cacoon) 87kg thar chhuah a ni a. Mulberry sector hnuaiah hian Dfls 710 semchhuah niin buhchi um 58.2 kgs thar chhuah a ni bawk. Muga Sector hnuaiah hian Dfls gram 200 sem chhuah thung niin Muga Grade A cacoon 872 thar chhuah a ni.

4. Public Works Department:
Hnahthial District chhungah inkalpawhna tha zawk a awm theih nan PWD Office hnuaiah black top kawng siamthat hna hrang hrang a ni a, Hnahthial to Thingsai road siam mek chu 70% zawh fel tawh niin hna thenkhat zawh fel tawh a ni bawk.

Heng project-te hi 3054 MRFB Maintenance Action Plan 2025–2026 leh Annual Plan (5054) hnuaiah te kalpui an ni.

5. Public Health Engineering Department:
PHE Department hmalakna zarah Hnahthial chu Mizoram District zinga tui hnianghnar berte zinga mi a nih chhunzawm zel a. Swachh Bharat Mission(Gramin) hnuaiah hmathatna dawngtu mi 112-te tan inthiarna (latrine) semchhuah niin District Catalytic Intervention Plan hnuaiah litre nuai khat dawng thei tur ruahtui khawlna (Rainwater Harvesting Tank) chu Govt. Hnahthial College-ah siam tum a ni a, Tarpho khuaah mumal leh hniarhnar zawka tui sem a nih theihna turin hna kalpui mek a ni bawk.

6. Power & Electricity Department:
Chatlak lo leh mumal zawka eng neih a nih theih nan P&E Sub-Division Office chuan Revamped Distribution Sector Scheme (RDSS) hnuaiah 250 kVA Distribution Transformer chu Bazar-ah hungin Khawhri a 63 kVA Distribution Transformer awm sa chu 100 kVA ah hlankai an ni bawk.

7. District Transport Office:
October 2025 khan District Transport Office chu hawn niin Hnahthial District pualin RTO Code, MZ-11 kan lo nei ve ta a. DTO hawn a nih atanga kumin June thla thleng khan lirthei 247 register tawh niin Driving license pawh 291 issue tawh a ni a. Office hawn atanga kumin June thla thleng khan chhiah, fee leh fine tling khawm chuan cheng nuai 35 (Rs. 35,82,551) a chuang tawh a ni.

8. Food, Civil Supplies & Consumer Affairs:
DCSO chuan Public Distribution System (PDS) hnuaiah card chi hrang hrang - AAY, PHH, Non-NFSA, MSSRP leh NER te an sem thin a. Kumin June ni 18 thleng khan Hnahthial District-ah ration card 6,538 pek chhuah tawh niin beneficiaries 25,464 an awm mek a ni.

9. Child Development Project Office :
Hnahthial ICDS Project hnuaiah hian khaw 25-ah Anganwadi Centre 115 awm mek in kum 2025-2026 chhung khan Leite Anganwadi Centre-III leh Khawhri Anganwadi Centre-II te chu sak that an ni a. Beneficiaries zingah hian nau piang hlim atanga kum ruk (0-6 years) 2227 leh nu nau pai leh nau pawm lai 364 awm mekin Hmeichhe naupang kum 14 atanga 18 hi 472 an awm mek bawk.

10. District Child Protection Unit :
District Child Protection Unit chuan naupangte venhim leh enkawl kawngah theihtawpa hma la in Sponsorship Programme hnuaiah naupang enkawlten pawisa fai Rs 4000 thla tin an dawng thin a. Child Welfare Committee chuan naupang enkawl ngaite zawng chhuakin tanpui dan tur te a zawng thin a, Juvenile Justice Board hnuaiah naupang dan bawhchhiate buaipui dan tur ngaihtuah thin a ni bawk.

11. Govt. Hnahthial College:
2026-27 academic session atan odd semesters- Ist, IIIrd leh Vth semester-ah in-enroll zirlai 130 awmin 2025-26 result ah VIth sem chu 100% an pass a, Department of Mizo-ah Mizoram puma palina an nei bawk a ni.

12. Education Department:
District Education Office leh Samagra Shiksha-te chuan zirna tih hmasawn nan theihtawp an chhuah thin a, an hmalakna thenkhate chu thlir ho ila:

Samaga Shiksha hnuaiah New Kawnpui Comprehensive Elementary School Building chu nikum December khan sak zawh niin School building hluite thawm that a ni a. Elementary school naupang 50 awm theihna hostel chu Govt. Model Middle School ah sak mek a ni bawk.

NABARD hnuaiah Govt. Primary School, Tarpho chu May ni 26, 2026 khan sak zawh niin June ni 8, 2026 atang khan luah tan a ni.

Grassroot Sports Development Programme hnuaiah infiamna academy hrang hrang chu Trainer thiam tak takte hnuaiah kalpui a ni a, Vocational Education course chu Govt High school pariat (8) ah leh Govt. Higher Secondary School-ah te kalpui mek a ni bawk.

PM POSHAN Scheme hnuaiah zirlai 3,863 chuan nitin Mid Day Meal an dawng thin a, a thlawnin uniform leh textbook chu Govt. leh Govt. Aided School zirlai 2,321 te hnenah pek an ni bawk.

13. District Rural Development Office (DRDO):
DRDO hnuaiah hian Central Scheme pathum - Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Act (MGNREGA), WDC- Pradhan Mantri Krishi Sinchayee Yojana (WDC- PMKSY 2.0) leh Pradhan Mantri Awaas Yojana- Gramin (PMAY-G) te chu thawh an ni a. Heng Scheme hnuaia hnathawh dan thlangpui te chu han tarlang ila:

Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Act, (MGNREGA):

Hnahthial District-ah hian Job Card nung lai 6880 awm mekin FY 2025-2026 chhung khan hna chi hrang hrang 1367, zawh fel a ni.

Pradhan Mantri Krishi Sanchayee Yojana 2.0 (PMKSY 2.0):

He Scheme hian project cost nuai 672 neiin khaw pathum - S Chawngtui, Tarpho leh Khawhri te an huam a, ‘Watershed Mahotsav’ programme te chu neih a ni bawk.

Prandhan Mantri Awaas Yojana- Gramin( PMAY-G) :

Khaw 24 huamin hamthatna dawngtu 351 zingah 265 te chuan final installment an dawng tawh a ni.

14. Block Development Office (BDO):
Financial Year 2025-26 chhung khan MGNREGS hnuaiah hna hrang hrang 1206 thawh zawh niin tun FY 2026-27, June thla thleng khan hna 212 thawh zawh fel a ni bawk.

15. District Urban Development Office (DUDO):
Bawlhhlawh sawngbawlna tur - Solid Waste Management Centre chu Rotlang ‘E’ ah sak mek niin zawh fel thuai theih beisei a ni a. In sak tanpuina, PMAY(U) 2.0 hnuaiah hamthatna dawng turin phase-1 ah mi 28 thlan niin Phase-2 ah mi 42 thlan chhuah an ni bawk.

Damlo awmpuitute hahchawlhna tur - Patient Attendant Shelter chu District Hospital-ah March ni 30, 2026 khan hawn a ni a, Hospital kutah hlan fel tawh a ni.

Swachh Bharat Mission 2.0 hnuaiah vantlang inthiarna 12 sak zawh tawh niin District chei mawi nan vangtlang hmun pawimawh hrang hrang chu tihfai a, rawng hnawih that a ni.

AMRUT 2.0 atangin Rallangtlang Helipad Area-ah public park siam a ni a, Lamhnai tuikhur leh Police Tuikhurte chu thawm that a ni bawk.

SASCI atangin khaw chhung hmun hrang hrangah Storm Drain siam mek a ni.

16. Agriculture & Farmer’s Welfare Department :
Loneitute puihna turin DAO chuan nasa takin hma a la thin a, chung an hmalakna langsar zualte chu tarlang ila :

Mizoram Bana Kaih Scheme hnuaiah kum 2026 chhung hian sawhthing quintal sangkhat za hnih sawmruk leh pathum (1263.859) chu Hnahthial District loneitute atanga lei niin a lei nan cheng nuai za hnih sawmkua pasarih (Rs. 2,97,40,574) sen a ni.

Rashtriya Krishi Vikas Yojana (RKVY) – Per Drop More Crop (PDMC) programme hnuaiah water tanky 31 siam thar niin 30 siam that a ni a, Tui thal chhuahna khawl 14 chu hmun hrang hrangah dah a ni bawk.

National Food Security Mission(NFSM) leh National Mission on Edible Oilseeds hnuaiah thlai chi chi hrang hrang sem thin an ni.

PM-KISAN hnuaiah loneitu 5326 te chu tanpuina pek an ni.

Hei bakah hian loneitute hman tur hmanraw hrang hrang chu sem thin niin hmanraw thenkhat subsidized rate a pek chhuah thin an ni bawk.

17. School of Agricultural Sciences:
Academic session khatah hian seat 30 awmin in-service leh Autonomous District Council-a mi te tan seat reservation/allotment a awm thin a. Zirlaiten sumdawnna kawng an zawh theih nan entrepreneur skill development chu kalpui thin niin Integrated Mushroom Sponge Production chu siam turin proposal a awm mek a ni.

18. Horticulture Department:
Mission for Integrated Development of Horticulture (MIDH) hnuaiah thlai chi leh thlai tiak chi hrang hrangah loneitute puih nan sem thin a ni a. AES of M. Orange hi loneitu mi 20 hnenah sem chhuah niin AES of Vegetable Hybrid hi loneitu mi 29 hnenah sem a ni a. Loneitu 36-te hnenah AES of Ginger sem niin AES of Mizo Chilli chu loneitu mi 40 hnenah sem a ni bawk.

RKVY hnuaiah loneitu mi 26-te hnenah drip leh sprinkler irrigation pek chhuah a ni a, NABARD hmangin Maudarhah collection centre sak niin Horticulture complex-ah chowkidar quarter sak a ni bawk.

19. Krishi Vigyan Kendra:
KVK hnuaiah hian Agriculture and allied sector-ah research work pariat (8) kalpui mek a ni a. KVK Nursey unit atang hian thlai leh thei tiak chi hrang hrang 20,000 semchhuah niin thingtiak 25,000 pek chhuah an ni tawh a. District Agriculture Office-te nen a tangkawpin Hnahthial District chhung khaw hrang hranga loneitu 650-te hnenah Natural Farming chungchang training pek a ni bawk.

Bio-input Resource Centre chu hmun thum (3) - Hnahthial, Cherhlun leh Darzo-ah te din a ni a; KVK Hatchery Unit atangin Rainbow rooster tui 300 awp keu niin Tokbari 350 awp keu a ni a, Varak note (Indian Runner) 200 awp keu an ni bawk.

Laboratory atangin Pa chi (spawn) quintal khat siamchhuah niin lei tur awm reng a, Soil Testing Laboratory-ah soil sample 100 test tan mek a ni.

NICRA project hnuaiah Custom Hiring Centre chu Hnahthial District chhung hmun hnih -Tupui 'S' leh South Vanlaiphai-ah te din niin hmanrua chi hrang hrang dah a ni a. Automatic Weather Station atangin kuthnathawktuten sik leh sa leh boruak awm dan an hriat lawk theih nan Agro-Advisory Services nitin pek chhuah a ni.

ARYA project hnuaiah Hnahthial District chhunga thalaite tan pa khawi, leitha siam leh protected cultivation hmanga eizawnna siam thin a ni.

20. District Hospital:
District Hospital, Hnahthialah April, 2025 atanga May, 2026 chhung khan damlo za nga sawmkua paruk (596) ten Mizoram Universal Health Care Scheme (MUHCS) an hmang tangkai tawh a, hei hi damlo admit zawng zawng zat atanga chhut in za zelah 80 (80%) an tling pha a ni.

Digital India bultuma hmalakna pakhat atana India ram pumpuia Hospital zawng zawngte hman tura tih, NextGen e-Hospital chu February, 2025 atang khan District Hospital, Hnahthialah pawh hman tan a ni a. District Hospital, Hnahthial hian Best Performing Hospital Award, 2025 a dawng nghe nghe a ni.

Hnahthial District mipuite mamawh em em mai, Endoscopy khawl thar (SonoScape HD-510) chu December ni 7, 2025 khan hun niin tunah chuan hmun dang pan ngai lovin District Hospital, Hnahthialah hian endoscopy a tih theih tawh a ni.

March 2026 ah Ultrasound khawl thar MHSSP hnen atanga dawn niin Integrated Public Health Laboratories (IPHL) building thar sak zawh a ni a, luah luh tawh niin he laboratory ah hian RT-PCR, TruNat leh thisen test-na khawl chi hrang hrangte bun a ni.

April, 2025 atanga June, 2026 chhung khan OPD ah mi 18,952 inentir in IPD-ah mi 788 an in entir a, Casualty-ah mi 3754 an inentir bawk.

21.Police ( Home Department) :
Hnahthial District Police-te chuan ND&PS Act hnuaiah FY 2025-26 chhung khan criminal case pakua (9) neiin Heroine gram 1162.96, a vaia cheng nuai sawmthum pali, sing riat sang riat zarait sawmriat (Rs. 34,88,880) hu chu an man a, heroine tawlh ruk kawnga inhnamhnawih mi 17 man an ni bawk.

Traffic awareness campaign chu Transport department nen tawngkawa neih tawh niin Education Departmnet nen tangkawpin Drugs Awareness Campaign leh POCSO awareness campaign-te neih a ni bawk.

22.Excise & Narcotics Department:
April 2025 atang June 2026 chhung khan Mizoram Excise & Narcotics Department, Hnahthial District chuan rakzu litre sang nga, za leh sawmthum pasarih (5,137.085 litres) man in heroin gram 778 an man a. Zu bilna tin 10 leh zu bil lai thanem tak bakah Indian Made Foreign Liquor (IMFL) bottle 57 an man a ni.

Dan bawhchhiat nana hman lirthei pariat (8) leh mobile phone pali (4) manin Department of Excise and Narcotics lekkawh dan hnuaiah mi 257 tan case siamsak an ni a, mi 260 man an ni bawk.

23. Office of the Deputy Commissioner of State Tax:
Taxation Office hnuaiah Mizoram Value Added Tax (MVAT), Goods and Services Tax (GST), Road Maintenance Cess, Profession Tax leh Social Infrastructure and Services Cess-te khawn thin niin financial year, 2025–2026 chhungin Hnahthial District atanga heng chhiah tling khawm chuan cheng vbc 3 leh a chanve vel (Rs. 3.48 crore) a tling ni.

24.Commerce & Industries Department:
Chief Minister Special Package hnuaiah progress partner 35 awm mekin Handholding Loan Component hnuaiah progress Partner 4 an awm mek a.

PMEGP Scheme leh PMFME hnuaiah loan pakhat ve ve approve tawh niin NHDP Scheme hnuaiah Puan tahna Khawl – HSS Items & accessories chu S.Tuipui leh Darzo Cluster Development hnuaia mi 92-te hnenah pek an ni.

25. Animal Husbandry & Veterinary Department:
AH&Vety Dept chuan ran peh thin hnim (Congo Signal grass and Napier Bajra grass) ching turin kel vulha eizawng mi 2 leh Bawng vulha eizawng mi 3 te chu an thlang chhuak a, a enkawl nan Rs. 55,000 theuh pek an ni.

Livestock Health and Disease Control Programme hnuaiah African Swine Fever (ASF) vanga vawk chan chhungkua 255-te hnenah tanpuina sum pek chhuah tawh niin a vain cheng nuai riat, sing ruk leh sang nga ( ₹8,065,792/-) chu pek chhuah tawh a ni a, National Livestock Mission Animal Insurance Scheme hnuaiah vawk 513 insure tawh an ni bawk.

26. DC Office:
District inrelbawlna kengkawh turin DC office chuan mipuite mamawh hna hrang hrang thawkin khuarel chhiatna tawkte tana chhawmdawlna te a pe chhuak thin a.

District Transformation Project, 2047 hnuaiah District Catalytic Fund hmangin hmasawnna hna hrang hrang, cheng nuai 90 hu thawh a ni a. State Disaster Response Fund atangin khuarel chhiatna tawk chhungkua 106-te hnenah tanpuina sum thahnem tak (Rs. 55,51,260/- total) pek chhuah a ni bawk.

Langtlang taka sawrkar inrelbawlna a kal theih nan FY 2025-26 chhung khan RTI hmanga zawhna hrang hrang 48 chu a hun taka chhan a ni a; Mipuite mamawh certificate hrang hrang – Delayed Birth (383 nos.), Tribal (1041 nos.), Residential (640 nos), Permanent Residential (6 nos), Income (518), Tax Exemption (17 nos.), No Income (12 nos.), Religious (3 nos) leh Character (3 nos) te chu siam niin Fresh Arms License pakhat leh Explosive License pakhat pek chhuah a ni bawk.

Member of Parliament Local Area Development Scheme (MPLADS) hnuaiah hmasawnna hna hrang hrang thawh nan cheng nuai nga, sing hnih (Rs 5,20,000) hman a ni.

27. Land Revenue and Settlement:
Land Revenue and Settlement Dept. hi District Office hnuaia Branch pakhat angin October ni 31, 2025 khan hawn a ni a. Kumin chhung hian pass sawmriat pahnih (82) pek chhuah tawh niin, LSC, House Pass, Periodic Patta te nen a vaiin sawmkua pariat (98)pek chhuah tawh a ni a.

Ram buai chinfel sawmhnih pakua (29) survey tawh niin surveyor leh hmanraw indaih lohna avangin survey ngai thahnem tak (1032) a la awm mek bawk.

Kumin May thla atang khan Registration fee leh Stamp Duty khawn tan niin, heta tang hian sum thahnem taka lo lut tawh a, heng fee leh duty atang hian cheng nuai khat sing li sang nga zasarih sawmriat pariat (Rs 1,45,788) a lo lut tawh a ni.

Hnahthial District sawrkar pisa hrang hranga thawktute thawhrimna kan chhuang takzet a, ka rawn tarlan chin atang pawh khan hmasawn tawhna leh hmmalakna turte chiang takin a lang awm e.

A tawp berah chuan tlawmngai pawl, kohhran leh khawltlang hruaitu, thu thar lakhawmtu (MJA) leh mipuite’n sawrkar in thlawpna leh ram tana in inpeknaah te lawmthu ka sawi a. Vawiina parade contingent zirlai naupang, chawimawina leh lawmman dawngtu zawng zawngte kan chhuangin kan lawmpui tak zet che u a ni.

He hun chhim tura lo kal zawng zawngte chungah lawmthu ka sawi a, kan ram ropui tak zalenna leh inpumkhatna vawng nung a, Hnahthial District hmasawn nana ke pen zel thei turin i inhlan thar leh theuh ang u.

KA LAWM E.


Post a Comment

Previous Post Next Post